ملخص الجهاز:
این موضوع آن قدر اهمیت داشت که در حوادث جنگ احد که با وجود جلسات شور با مردم و اخذ تصمیم بر اساس نظریه آنها - با اینکه خود پیامبر(ص) مخالف آن تصمیمها بود و نافرمانی آنها از دستورات آن حضرت در حین جنگ و شکست و خسارات فراوان و کشتههای زیاد که به مسلمانان وارد شد و از جمله مهمترین آنها، شهید و مثله شدن حمزه عموی پیامبر اکرم (ص) در اثر این تمرد و نافرمانیها بود، با این همه پیامبر (ص) را خطاب قرار میدهد که: فبما رحمة من اللـه لنت لهم ولو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک فاعف عنهم واستغفر لهم وشاورهم فی الأمر فإذا عزمت فتوکل علی اللـه إن اللـه یحب المتوکلین به برکت آن رحمتی که خداوند بر تونمود، تو با آنها نرمی کردی و اگر تند خوئی و سخت دلی مینمودی، حتما از پیرامون تو پراکنده میشدند، پس در این وضعیت از گناه آنان، در گذر و از خداوند هم برایشان آمرزش طلب نموده و با آنها در کارها مشورت کن، (بعد از این شورو نتیجهای که حاصل میشود) اگر تصمیمی گرفتی، به خدا توکل کن ( و از عاقبت آن پروا ننما) که محققا خداوند توکل کنندگان را دوست میدارد.
آن بزرگوار برای اینکه امور اجرائی جامعه را خود به دست گرفته و اداره کند، هیچ اجباری و تحمیلی بر مردم اعمال ننمود و همه میدانند که وقتی پیامبر اکرم (ص) به مدینه هجرت کرد اهالی آن شهر که قبلا عدة زیادی از آنها به مکه آمده و با او بیعت کرده بودند در مدینه از او حمایت کرده و بزرگان قبائل یا خود افراد، فردا بفرد آمده و با او بیعت میکردند.