ملخص الجهاز:
حس باطن نیز همینجور است،هرگاه بعلت پیشآمدهائی در مردم این عقیده پیدا شود که با درستی نمیتوان زندگی کرد و برای زندگی باید تن ببدی و بدکاری داد بحکم این عقیده و بحکم احتیاج،انسان حس باطن خود را مجبور میکند که در مقابل ناروا و ناسزا تحمل کند و مقاومت و امتناعی از خود نشان ندهد!و باین طریق تدریجا قوه مقاومت روح و آن حالت مناعت و عزتش از میان میرود ولی اصل حس نابود نمیشود.
اولا باید خود اشخاصی که دارای چنین عقیده شدهاند و بحکم این عقیده بروح خود فشار میآوردند حساب کنند و بسنجند که چه صدمهء بزرک و جبران- ناپذیری بخود میزنند که روح خویش را از مقاومت میاندازند و صفات شریفه روح را درهم میشکنند تا بتوانند از راه جور و فساد زندگی کنند و این منتهای پستی و بدبختی انسانی است پس از این حساب بخود آیند و تصمیم بگیرند بجای اینکه بروح خویش فشار آورند و وجدان خویش را مجبور کنند که بناروا بسازد بجای آن بکوشند که اساس ناروا را براندازند و روش فاسد را از میان ببرند حیف نیست که انسان روح باین شرافت و مناعت خود را درهم بشکند و به پستی و فساد تسلیم شود که از راه شرافت و صلاح نمیتوان زندگی کرد؟چرا این انسان بموجب همان قوای مقاومت که خدا بروح وی عطا کرده در برابر فساد ایستادگی نمیکند و با آن مبارزه نمیکند تا آن درخت خبیث را از مزرعهء حیات خود ریشهکن کند!فرق میان مردان بزرک و پست در همینجا ظاهر میشود که مردان بزرک مانند شخصیت حسین بن علی علیه- السلام وقتی میبینند وضع زندگی طوری شده که باید بنادرستی زندگی کرد فشار بروح خود نمیآوردند و پروبال فرشته آسمانی خویش را درهم نمیشکنند بلکه با منتهای مناعت طبع با بنیان فساد مبارزه میکنند یا آن بنیان را ریشهکن میکنند یا خود کشته میشوند و کشته شدن باین طریق را که آزادی روح و پاکی ملکات خود را حفظ کنند ترجیح میدهند بر زندگی بیستی که در آن جوهر روح خود را بکشند و صفات شریفهء خدائی را از دست بدهند این کار اولی است که باید خود صاحبان این عقیده فاسد بکنند و بخاطر زندگی تن،حیات ابدی روح را نابود نسازند.