ملخص الجهاز:
"از مهمترین حکومتهای سیاسی درطول تاریخ پرفراز و نشیب ایران؛حکومتهای افشاریه و زندیه است کهبعد از سقوط صفویه؛حاکمیت اداری و سیاسی کشور را به دست گرفتند و ازآنجا که همواره با مدعیان سلطنت درگیر بودند و اکثر آنها برای رهایی ازعوامل حکومت مرکزی،به مازندران پناه میبردند؛لذا اهمیت این منطقه دراین دورهی تاریخی بیشتر نمایان میشود.
در ادامه،نویسنده سیر وقایع را از حملهی افغانها به رهبریمحمود غلزایی تا روی کار آمدن آغا محمد خان قاجار بیان کرده و سپسبا توجه به موقعیت جغرافیایی و مکانی مازندران و محدودهی تاریخی آنکه شامل مازندران،سمنان و گیلان میشده،نابسامانی اوضاع سیاسی،اجتماعی و اقتصادی حاکم بر آن را که متأثر از فضای سیاسی کل کشوربعد از سقوط صفویه بود؛شرح داده و هدف خود را از تألیف چنین اثری،بررسی و مطالعهی چگونگی اوضاع سیاسی مازندران و تحولات تاریخیآن در عصر افشاریه و زندیه(که به گفتهی دکتر زرینکوب،بهتر است آنرا«عصر وحشت»بنامیم)،بیان داشته است.
در این قسمت که مفصلترین فصل کتاب است،نویسنده به شروع تلاش ازندران قاجارها در به دست گرفتن سلطنت ایران و پیشینهی تاریخی حضورآنان که به زمان شاه عباس اول بازمیگردد؛پرداخته و با بیان اصل ونسبت قاجارها،درگیری این خاندان با حکومت سیاسی کریم خان زند وجانشینانش را تشریح نموده است.
همیت اثر کتاب مازندران در عصر وحشت،با بهرهگیری از منابع دست اول و معتبرهمچون جهانگشای نادری،عالمآرای نادری،روضه الصفای نادری،دیوانحزین لاهیجی،تاریخ گیتیگشا در تاریخ زندیه و دیگر منابعی از ایندست،و همچنین با استفاده از برخی کتب تألیفی؛به خوبی سیر تاریخیحوادث و رویدادهای سیاسی این بخش از خاک ایران را که در عصرافشاریه و زندیه به نحو جدی با وقایع سیاسی کشور درگیر بوده؛موردمطالعه قرار داده و بهطور توصیفی جریانات تاریخی مازندران را برشمردهاست."