ملخص الجهاز:
"وامگیری اعراب مسلمان از دانش ایرانیان و دیگر اقوام در جهت پیریزی و تکوین و تقویت بنیان تمدن اسلامی و قبولی برخی از سنتها و میراث فرهنگی آنان،و وجود مراکز علمی و فرهنگی عظیمی همچون حلقات پرشکوه درس امام صادق(ع)در مدینه ،بیت الحکمه در عصر عباسیان،نظامیه در بغداد و الازهر مصر،هر یک نمونههای بارزی از تأثیر شگرف و ماندگار از نهضت انتقال تفاهمآمیز فرهنگ ملل تازه مسلمان به حوزۀ تمدن اسلام بدون تعصب جاهلانه و تعلقات اقلیمی و نژادی است.
الحازن عراقی مطالعات خود را در مصر بر حسب خلیفۀ فاطمی شیعهمذهب ادامه داد، ابن خلدون تولد تونس به اسپانیا مهاجرت کرد،فارابی موطن خود در ماوراء النهر را ترک گفت تا در بغداد در خدمت استاد مسلم منطق آن زمان که یک مسیحی بود تلمذ کند و صدها نمونۀ دیگر از این دستفرهیختگان و اندیشمندانی که به همۀ انسانها از هر قوم و ملتی تعلق دارند و هر یک سهم عظیمی در فراهمآوردن و رشد و بالندگی فرهنگ و دانش و تمدن بشری دارند،گواه روشنی بر ضرورت و تأثیر سازندۀ مراودات تفاهمآمیز فرهنگی است."