ملخص الجهاز:
"اینان«معاش خویش را ازراه پرورش چارپایان مانند گاو و گوسفند بدستمیآورند(و)ناگزیرند برای جستجوی چراگاهها وآماده کردن آب حیوانهای خود در حال حرکت وبیابانگردی باشند زیرا آمد و شد از سویی بسویدیگر برای ایشان شایستهتر است و آنان راگوسفنددار یا مالدار مینامند،یعنی کسانی کهعهدهدار پرورش گوسفند و گاوند»10بنابراین کوچنشینان از دیدگاه ابن خلدون به سه گروه تقسیممیشوند:کوچنشینان محض بومنشینان نزدیکبه کوچنشینی و کوچنشینان نزدیک به بومنشینی.
ابن خلدون در تحقیق اندرباب جوامع کوچنشین بجای پرداختن به تاثیرات محیط طبیعی برمسائل نفسانی فرد و گروه،در مخلیه شاعران،دراعتقادات و مناسک،در اعمال حقوقی و درمناظرات بیشتر به جنبههای ظاهریتر که عمدتابسته بودن گروه به روی خود آن است میپردازد18و به سه مسأله عصبیت که همانا ساختار اجتماعیگروه میباشد،خصلتهای روانی و خلقیات آن وپیوند گروه با گروههای دیگر توجه میکند.
اما در یک جامعۀکوچنشین منافعی وجود ندارد که خارج از گروهشامل فرد شود»20بدین ترتیب شالودۀ گروهبندیکوچنشینان روابط نزدیک خویشی و احساساتطبیعی باری متقابل که ناشی از آن است میباشد ونه منافع مشترک در امور تولیدی مهمترین کارکرداین روابط نزدیک خویشاوندی حفظ گروه ازتجاوزاتی است که ممکن است حیات آنها را تهدیدکند و همین اساس همبستگی گروه است و اینطورنیست که فقط دنیای مشترک اساس همبستگیجامعه کوچنشین باشد به همین لحاظ ابن خلدونمعتقد است که در جوامع کوچنشین«هرگاه کسیاز مزایای خاندانی بهرهمند گردد هرچند از نژاددیگری هم باشد مانند آن است که در آن خاندانمتولد شده است و از اعضای آن خاندان است.
ابن خلدون در بحث از جامعه کوچنشینی ودیگر مباحث خود روشی عینی )evitcejbO( دارد ومیکوشد تا مسائل را آنگونه که بودهاند و هستندبیندیشد و کمتر رنگ عقاید خویش را بطور مستقیمبر مطالعالت و تحقیقات جامعهشناختی و تاریخیخود میزند و همین امر او را از دیگر مورخان ومتفکران عالم اسلام متمایز کرده است و بدینواسطه تحلیلهای او هنوز هم با غلبۀ روشهایتجربی و حکومت اندیشههای جدید بر اذهان قابلاستفادهاند."