ملخص الجهاز:
"پس به نظر بنده شروعکردن با تعریف این رشته خیلی روشنکننده نیست؛چون تعریف خوبو جمعوجوری از فلسفه دین نداریم که شامل مهمترین آثاری باشد کهدر گذشته چاپ شده است.
نکته جالب برای بحث درباره سؤالشما پیشگفتار این کتاب است:«ما در انتخاب عنوان برای این کتاب ازاصطلاح جدید استفاده کردیم،ولی نه به این دلیل که مقالههای اینمجموعه برای اولین بار چاپ شده است،که اکثر آنها قبلا در برخیمجلات چاپ شده بودند،بلکه فقط به این دلیل که در این چند سالاخیر،یعنی قبل از 1955،سعی کردیم روشهای فلسفی تازهای برایکار در موضوعهایی که در الهیأت مطرح شده پیدا کنیم».
آنطورکه دراین کتاب و«کتاب فلسفۀ دین تحلیلی»مطرح میشود بحث این نیستکه پیشفرضهای فلسفی قبل از ما چیست تا برسیم به موضوعاتی که دردین وجود دارد؟ اینجا خیلی از دوستان تصور میکنند که در فلسفۀ دین مامیخواهیم از یک روش کاملا عقلی استفاده بکنیم که اصلا هیچ ربطیبه کار نقلی ندارد؛یعنی گمان میکنند نمیخواهیم از داخل دین بپرسیم،بلکه فقط راجع به چیزهای کلی که میتواند عقل را اثبات کند(مثل وجودخدا).
مثلا بعضی از مسیحیان،مسائل مربوط بهتثلیث را مطرح میکنند،ولی چون در روش آنها از فلسفۀ تحلیلی ومنطق جدید خیلی استفاده میشود،این نوع آثار را تحت عنوان فلسفۀدین چاپ میکنند.
حرف بنده این بود که ما نمیدانیم فلسفۀ دین چیست و اگر ملاکبرای تعریف فلسفه دین را فقط آثار چاپشده تحت این عنوان بدانیم،معلوم میشود که تعریفهای مرسوم اشتباه است و فلسفۀ دین چیزدیگری است.
با مراجعه به آثار چاپشده تحت عنوان فلسفۀ دین میفهمیم که در حقیقت در آنها از روش فلسفی برای تحلیل موضوعات ومربوط به دین استفاده شده است."