خلاصه ماشینی:
"هنر در چه دورههایی از جوامع و بهخصوص شرق رشد چشمگیری داشته است؟ یعنی چه دورهای شکوفا میشود؟ بخش عمدهای از روزگار ما ـ عمر تاریخی ما ـ در یلدایی طولانی گذشته است با دوالپایی، دوالپایانی بر دوش، و فرصتهایی اندک و کمشمار برای فرو انداختن «دوالپا» از شانه و لحظاتی ایستادن و از پس ظلمت غلیظ آفتاب خیزان را دیدن، نفسی نه از سر ترس، بلکه با فراغ بال کشیدن آن تجربه تلخ و رنجبار باز اندیشیدن و به زبان هنر از آن «دوالپا»، آن ظلمات و آن بیداد پرده بر گرفتن و شوریدن.
تا امروز که زمانه دیگر شده است و این هنر شریف روزنی برای ورود «مقبول» بر بساط «بزرگواران» بر خود گشوده است؛ روزنی که هر روز باید گشودهتر و گشادهتر گردد ـ که میگردد هم ـ .
(گرچه خود این نگاه را نمیتوان مستقل از ذات هنر دانست) آنچه در این میان مهم نیست وابسته بودن اثر به این یا آن مکتب هنری است و آنچه که به راستی مهم است هنرمندانه بودن اثر است و از میان هزاران پاسخ به این سؤال که «هنرمندانه بودن» چگونه است، شاید سرانجام در کنار و علاوه بر تمامی فاکتورهای قابل بحث، بازگردیم به همان نکته اول: «اثرگذاری» در ابتدا، از «اثرگذاری» با قید احتیاط سخن گفتم.
6ـ شما دورهای از فعالیتتان را در رادیو سر کردید؟ فاکز در سال 1947 وقتی در هالیوود کار میکرد، گفته بود: «اخیرا پی بردهام آشغالنویسی برای سینما چقدر نثر مرا خراب کرده است!» آیا حضور در رادیو بر نثر شما تأثیر گذاشته است؟ اگر آری، چطور؟ همیشه، در اولین دیدار با دوستان دانشجو، آنها را هشدار دادهام نسبت به این تصور که «تئاتر عبارت است از حضور چند نفر بر صحنه و گفتن و شنیدن و باز گفتن»."