چکیده:
هر پژوهش علمی چه در حوزة علوم طبیعی و چه در حوزة علوم اجتماعی مبتنی بر پیش فرض های فلسفی است . دانشمندی که به عالم طبیعت می نگرد و در پی کشف قوانین آن است و پژوهشگری که به جامعۀ انسانی نظر می کند و در پی فهم و شناخت انسان و رفتارهای اوست از دریچۀ پیش فرض های فلسفی خود نظر می کند و داده های حسی و تجربی را تحلیل می نماید. یکی از پیش فرض های اساسی فلسفی که تاثیر شگرفی در تبیین پدیده های عالم ماده دارد، به غایتمندی اشیای مادی مربوط است . آیا اشیا و پدیده های طبیعی غایت دارند؟ آیا نظم بر عالم طبیعت و عالم انسانی حاکم است و موجودات درون این نظم تکون یافته و فعالیت می کنند؟ آیا همۀ موجودات هدفمند هستند؟ آیا موجوداتی غیرمدرک مانند گیاهان ، سنگ ها و... در افعال و آثار خود هدف و غایتی را دنبال می کنند؟ همۀ این پرسش ها به غایتمندی اشیا مربوط می شود و از یونان باستان توجه فلاسفه و اندیشمندان را به خود جلب کرده و نزاع های فراوانی دربارۀ آن شکل گرفته است.