خلاصه ماشینی:
مقاله در سه بخش سامان یافته است؛در بخش اول،از جایگاه ویژهء شهریار نزد ملت ایران سخن گفته شده است؛در بخش دوم،اهمیت شعر میهنی و سابقهء آن در ادبیات فارسی بررسی شده و در بخش سوم،به برخ اشعار میهنی شهریار اشاره شده است.
این مقاله به 3 بخش تقسیم میشود؛ نخست،جایگاه ویژهء شهریار نزد ملّت ایران،دوم اهمیت شعر میهنی و سابقهء آن در ادبیات فارسی،سوم نگاهی به شعرهای وطنی شهریار.
یکی از مهمترین شاخصههای ادبی شهریار آن است که وی اگرچه زادهء تبریز بود،و به زبان ترکی آذربایجانی نیز شاهکاری مسلّم چون«حیدر بابایه سلام»ساخت،اما زبانی را که برای تمامیّت هنر شعر خود و بلکه برای تمامیت هویّت فرهنگی/اجتماعی/ملّی خود انتخاب کرد،زبان معیار پارسی دری بود.
این در حالی است که بسیاری از حکیمان بزرگ و شاعران کلاسیک ما با مفهوم وطن و ملت،به معنی امروزین آن،ناآشنا بودهاند؛مثلا سعدی گفته است که«نتوان مرد به سختی که من اینجا زادم»؛یا شهاب الدین سهروردی و عین القضات، مفهوم حبّ الوطن را رجوع به عالم علوی و مبدأ اصلی کردهاند و بعدها شیخ بهایی گفته است: گنج علم ما ظهر مع ما بطن گفت از ایمان بود حبّ وطن این وطن مصر و عراق و شام نیست این وطن شهریست کان را نام نیست در برابر مفاهیم عرفانی-که البته به جای خود معتبر است-بعضی از جهان وطنان امروز هم اساس حبّ وطن را انکار کردهاند؛چنانکه ایرج میرزا گفته است: صحبت دین و وطن یعنی چه؟ دین تو،موطن من یعنی چه؟ همه عالم،همه کس را وطن است همه جا موطن هر مرد و زن است اما شهریار،همچون ادیب الممالک فراهانی،ملک الشعرای بهار،عشقی، عارف قزوینی،دهخدا،سید اشرف الدین،فرّخی یزدی و لاهوتی،حبّ وطن را فراموش نکرد و الحق چنانکه از اشعار او به خوبی پیداست،به سنّت اسلاف صالح خویش در ستایش از ایران و نازش به بزرگان آن،کوتاهی نکرد.