ملخص الجهاز:
"بعضی دامن خونین شفق را بدلپذیری وصف کردهاند،من کار باین ندارم که شفق چه اثر انعکاسی در ارواح و قلوب دارد،هر کس ممکن است بنا بکیفیت زمانی و روحی خود از تماشای این صحنهء آسمانی و شکستن آخرین اشعهء خورشید در ذرات ابرهای تیره آسمان نوعی انفعال و انکسار حاصل نماید ولی در هرحال سایه ایکه باوداع آفتاب جانبخش در همین موقع بر نیمی از کرهء زمین میافتد و روح و قلب آدم را در زیر سیاهی متراکم خویش محبوس میکند بیشباهت بفشار بختک بر استخوانهای انسان نیست!
آفتاب که با روشنی خود میدان زندگی عالمیان را میافرزود و با حرارت خویش گرمی حیات میبخشد و باعث اینهمه جوش و خروش و حرکت است و بیشتر امور معاش و تلاش زندگی در پرتو آن صورت میپذیرد؛هر روز هنگام غروب با رنگی پردیه از ما وداع میکند و با آنکه بعادت یقین داریم که فردا نیز با همان زیبائی و فرحانگیزی از دیوار افق سرخواد کشید با اینحال دیدن منظرهء غروب بیرنج و اندوه نمیگذرد!شاید علت دیگر غم انگیزی غروب همین باشد!"