ملخص الجهاز:
"مؤلفینی که دربارهء سال تولد و وفات شاعر نظراتی ارائه دادهاند براساس اشارههای نظامی به سن خویش هنگام تألیف مثنوی کار کردهاند،یا به هنگام اشاره به سن فرزندش محمد در سال ختم مثنویهایش،همچنین به هنگام بروز رویدادهای طبیعی از قبیل زلزله و پیشگویی توفان عظیم به وسیله انوری،کشته شدن یا بر تخت نشستن شاهان و غیره حدس زدهاند،در نتیجه سال تولد نظامی را چنین دریافتهاند: 1-میر عباس باقرزاده سال 025 هجری؛2-دکتر زنجانی 225 هجری؛3-دکتر ذبیح الله صفا 035 هجری؛4-روسا 235 هجری؛5-گلچین معانی و شهابی بین سالهای 045-035 هجری؛6-وحید دستگردی بین سالهای 045-335 هجری؛7-باخر، کریم سکی،ریپکا،برتلس،شفق و مجتبی مینوی 535 هجری؛8-داراب خان 045 هجری؛9-مینو رسکی 145 یا 155 هجری؛01-آقا بزرگ 745 هجری؛11-فورولی 455 هجری و غیره؛یعنی در آثاری که دایر بر زندگی و احوال نظامی نوشته شده، سال تولد شاعر از سال 025 تا 455 هجری قید شده است.
اما گروه دیگری از عالمان براساس تاریخ زیر که در مثنوی«مخزن الاسرار»آمده است: «پانصد و هفتاد بس ایام خواب روز بلند است به مجلس شتاب» سنهء دلخواه خود را درمیآورند،چنان که پروفسور مینورسکی و دیگران بر این عقیدهاند که از سال وفات حضرت محمد(ص)تا ختم مثنوی«مخزن الاسرار»075 سال گذشته است و چون پیامبر اسلام در سال یازدهم هجرت وفات یافتهاند،بدین ترتیب 185-11-075 هجری و در بیت زیر که در این معنا آمده است: طبع که با عقل به دلالگی است منتظر نقد چهل سالگی است» خود را جوان میگوید چنان که: 245-93-185 یا 345-83-185 دکتر زنجانی با استناد به ابیات زیر که دربارهء زلزله و خرابی شهر گنجه به این مضمون در«اقبالنامه»آمده: «به احیای او زنده شد ملک دهر گواه من آنکس که او راست بهر از آن زلزله کاسمان را درید شد آن شهرها در زمین ناپدید چنان لرزه افتاد بر کوه و دشت که گرد از بیابان گردون گذشت..."