خلاصة:
تصویر «شیوعشناختی» مشکلات روانشناسی در دهکده جهانی تغییر کرده است و در نتیجه شکل خدمات کاربردی که مشاوران و درمانگران باید ارائه دهند نیز متفاوت از گذشته شده است.
بحرانهای روانشناختی حاصل از زندگی در فضای مجازی بدون داشتن مهارت مراقبت از خود، ورود به عصر طغیان اطلاعات، تغییر نظامهای ارزشی زندگی اجتماعی، تغییر مفهوم رنج و خوشبختی، زندگی متعهدانه و وفاداری، مسیر رشد کودکان و نوجوانان با وجود محرکهای الکترونیکی و ... صورت مسئلههای پیش روی درمانگران را متغیر ساخته است و آنها باید خود را با شرایط زمانه همراه کنند. وقتی ارزشها و به دنبال آنها هدفهای انسانها متفاوت میشوند، رفتار آنها نیز تغییر میکند و بدیهی است که نیازهای خدماتی آنها نیز شکل جدیدی به خود میگیرد.
با وجود این، همه ماموریتهای جدیدی که در ابعاد پیشگیری، درمان، رشد و ارتقا برای روانشناسان رقم خورده است، در حال حاضر و در طی چند ماه گذشته، بستر روانی دنیا و کشور ما در یکی از پرتلاطمترین دورههای تاریخی خود قرار گرفته است. بحران کرونا تقریبا تمامی جوامع بشری و کشور ما را در برگرفته است. قابل پیشبینی نبودن و نداشتن اطلاعات کافی درباره این بیماری باعث شده است که روح حاکم بر جامعه مملو از احساس یاس، افسردگی و فقدان انرژی شود. از طرف دیگر، این نگرانی و استرس بین افراد بهعنوان یک عامل قابل سرایت روانی از فردی به فردی دیگر منتقل میشود. نگرانیهای شدید نسبت به اتفاقات غیرقابل کنترل در آینده عامل اضطراب میشود و میتواند تمامی افراد را در بحران نگه دارد.
برخلاف بلایای طبیعی، به دلیل همهگیری و شیوع بیماری، امکان ایجاد شبکههای حمایتی ـ اجتماعی وجود ندارد تا جایی که حتی سوگ افراد در این شرایط، به دلیل نداشتن مراسم و گردهماییهای عزاداری، ناتمام میماند و این موضوع حال بد بازماندگان را دوچندان میکند. از طرف دیگر، این بحران به چالشها و مسائل درون خانوادهها به دلیل خانهنشینی، مشکلات اقتصادی، و نداشتن مهارتهای ارتباطی، دامن میزند. مدیریت استرسهای زندگی که حتی میتواند ربطی به کرونا هم نداشته باشد، در چنین شرایطی بسیار ضروریتر
به نظر میآیند. زیرا تنیدگی آشفتگی بر میزان استرس و در نتیجه کاهش سطح ایمنی جسم میافزاید.
ملخص الجهاز:
در کنار تلاش برای جذب حمایتهای اجتماعی از طریق فضاهای مجازی و تشکیل گروههایی با علاقههای یکسان، یا کمکهای داوطلبانه و یا تماسهای تلفنی، مداخلات فردی با هدف تقویت تابآوری سیستم ایمنی روان، یکی از مهمترین مداخلات روانشناختی است که در سطوح متفاوت به منظور کاهش میزان آسیبهای ناشی از بحران کووید ۱۹ ضروری است.
این مداخلات با هدف تقویت تابآوری میتواند روی پیوستاری از آموزش و توسعه مهارتهای فردی و اجتماعی تبیین شود.
در این راستا، درمانگران با ارتقای احساس ارزشمندی، بالابردن سطح مهارتهای مؤثر در حل مسئله، بهرهمندی از هدف و معنا در زندگی، و توسعه ارتباطات و انعطافپذیری در افراد، میتوانند به بالارفتن سطح سیستم ایمنی روان و به تبع آن کاهش آسیبهای ناشی از بحران کرونا کمک کنند.
یعنی اینکه تابآوری پاسخی به استرسهای بسیار زیاد است و میتواند سطوح استرس و ناتوانی را در شرایط استرسزا تعدیل کند و افزایش رضایت از زندگی را باعث شود.