خلاصة:
اگر چه مشارکت متقابل علم اجتماعی با معرفت دینی اسلام در جهت بومیسازی علوم تربیتی در جامعه اسلامی ما کوشش ارزنده ای است؛ اما این تلاش ممکن است به سهولت دچار تأویل گرایی و دگردیسی در اندیشههای دینی بشود. از آن جایی اهمیت یک مقالهی علمی آن است که ایدهی تازه ای را بیان کند تا سپس آن ایده با بررسیها و نقدهای توسعه یافته عمیقتر و پخته تر شود و جایگاه ارزندهای را در آموزههای علمی بیابد از این رو نقد تأویلگرایی در تعامل آموزه های دینی و علم اجتماعی- انسانی مدنظر قرار داده می شود.
مطالعه میان رشتهای بین معرفت دینی اسلام وعلم انسانی – تربیتی در خصوص رفتارها، پدیدهها و مسائل اخلاقی و فرهنگی مردم مسلمان میتواند یک جایگاه کارآمد علمی را در جهت بازتولید مفاهیم، قضایا، پارادایمهای شناختی و نظریه های تحقیقاتی به خود اختصاص دهد. اما نکته آسیب شناختی آن این است که این گرایش بین رشته ای، دچار آفت تأویل گرایی در مسیر بهره برداری از معارف بینشی و وحیانی اسلام نشود. زیرا تأویل گرایی بر اساس استنباط از متن حقّهی قرآن کریم و تجارب تاریخی، آفت خطرناکی است که ماهیّت علمی و حقیقت گرای اندیشه ی دینی را تقلیل داده و واژگونه مینماید. آنچه در این مقاله به آن پرداخته میشود آن است که تأویل گرایی از چه معنا و مفهوم و نیز با چه ملاکها و شاخصهایی به نحو عمیق تر قابل شناسایی و بررسی است، و چگونه ممکن است در محتوای اندیشه های اجتماعی و تربیت دینی نفوذ کرده و حقانیّت علمی آن را استحاله و واژگونه کند؟