ملخص الجهاز:
"حاصل مقال اینست که امروزه علوم مادی و فنون عملی منتجهء آن چنان بر روح انسان تسلط یافتهاند که مع الاسف جائی برای تجلیات دیگر آن باقی نگذاشتهاند و نتایج و تعالیم علم بطوری بنیان معتقدات قرون سالفه را متزلزل ساخته که در حیص و بیص آن بشر توازن روحی خود را از دست داده و برای نجات خود از این غرقاب سهمگین بهر حشیش تشبث میجوید و در بند توجه به ضعف و قوت آن نیست.
آثار این تمایل جدید در تمام نوشتههای متفکرین چند ساله اخیر بارز و نمودار است و طرق مختلفه که هر یک بخیال خود برای رهائی نژاد انسان از وضع آشفته فعلی یافتهاند و نوید عالم درخشانتری را که در آینده پیشبینی میکنند کم و بیش از خلال سطور آنها میتوان استنباط نمود ولی آنچه مسلم است اگر بوسیله علم و عقل ممکن بود که انسان بسعادت نائل شود حتما تا بحال طلیعه آن پدیدار شده بود."