ملخص الجهاز:
"و چنانکه ازین پیش (در پایان تعریف عالم امر و نشأه خلق)اشاره نمودیم:«چون حقیقت قیامت:امری است سرمدی نه خلق زمانی پس آنچه در کتب آسمانی معهود است و چنان مینماید که در امتداد زمان باشد-مراد ظهور قیامت(قیام ساعت)است نه وجود قیامت(وقوع واقعه)و همین قیام ساعت است که باعتبار نشأتین ظهور:طلعت موعود و یوم مشهود را تشکیل میدهد!!.
»اکنون هنگام آن رسیده که معمای دو قیامت(صغری و کبری) نیز حل شود- قیامت صغری و کبری چون معلوم شد که مراد از قیامت موعود در کتب آسمانی-قیام ساعه(ظهور قیامت)است نه وقوع واقعه(وجود قیامت)-پس باید دانست که بطور کلی ظهور قیامت منوط است به ملکوتی شدن انسان.
اکنونکه دانستید-صحنهء نمود قیامت صغری:انسان،و عرصهء شهود قیامت کبری جهان میباشد-بهتر آنکه برای روشن شدن حقیقت این دو شهود(یعنی طلعت موعود و یوم مشهود)قبلا دو مشهد آن(آدم و عالم)را ملاحظه و با یکدیگر مقایسه نمائیم-"