ملخص الجهاز:
اینک بخشی از گفتههای ناظم در پایان منظومه: خیال من از مخزن هر کتاب بسی در کمیاب کرد انتخاب درخشان گهرهای نقل صحیح به رشته کشیدم به نظم فصیح بگردید عمری به قعر بحار چو غواص بحر بلاغت شعار گهرها ولی جمله منثور بود نسخ خطی کنجینه سترگ ملی دلیل الجنان و رکن الایمان فی وقایع الجمل و الصفین و النهروان سید محمد طباطبایی بهبهانی(منصور) به هر نسخه یک نقل منظور بود چو افروخت طبعم چراغ بیان ز شمع روایات اخباریان خبرها به یک جای مرقوم شد گهرهای منثور منظوم شد در اخبار و تاریخ اهل خلاف بسی بود در نقلها اختلاف ز هریک بیان عبارت نمود سوی اختلافش اشارت نمود به صد رنج اخبار را گشتهام ز معروف و مجهول نگذشتهام به تحقیق نام نبردآوران بدیدم بسی نسخه و داستان حکایات و اخبار را در حساب رقم خامهام کرده از صد کتاب چنانکه در دیباجه تصریح شده،ناظم،همزمان با فوت شاه سلیمان صفوی(م 2 جمادی الثانی 1105)و به تخت نشستن شاه سلطان حسین،منظومه را به پایان برده است.