ملخص الجهاز:
"جمهوری ازبکستان شوروی که به موجب طرح تجزیه"ایران ویج"از سوی استالین ایجاد شد، اصلیترین مناطق ایران ویج و بنگاه زبان فارسی،یعنی شهرهای سمرقند و بخارا را زیر حاکمیت ازبکان قرار داد.
پیش از سلطه روسها بر سرزمینهای خوارزم و فرارود(آسیای میانه)و تحمیل قرارداد"آخال"به ایران در سال 1260 خورشیدی(1881 میلادی)،نظام اداری سرزمینهای مزبور بر پایه چهار امارت خیوه،بخارا، خوتند و مرو استوار بود.
یکی از سیاستهای اصلی سران شوروی در منطقه آسیای میانه،فارسی زدایی بود تا بدین وسیله گودال جدایی میان ایران و سرزمینهای خوارزم و فرارود را ژرفتر کنند.
در دوران اتحاد شوروی،بزرگترین دشمن زبان و فرهنگ فارسی در آسیای میانه حکام جمهوری ازبکستان شوروی بودند که امروز نیز همان سیاست را پی میگیرند.
بر پایهی گزارشهای گوناگون،کتابها و نشریات مختلف،شمار فارسی زبانان آسیای میانه،به شرح زیر است: الف-در جمهوری ازبکستان4 در این سرزمین کما بیش ده میلیون نفر به زبان فارسی سخن میگویند.
گرچه در اصل تصویب نامه ذکر شده است که این فرمان شامل کتابهایی است که تا سال 1372 به چاپ رسیدهاند،اما مجری تصویب نامهی مزبور یعنی وزارت آموزش و پرورش جمهوری ازبکستان اعلام کرده است که کتابهایی که بعد از آن تاریخ نیز به چاپ رسیدهاند، شامل این دستور خواهد بود.
این سکوت را به چه چیز میتوان تعبیر کرد؟ دولت جمهوری اسلامی و نیز سازمانهای وابسته به آن بهویژه وزارتخانههای آموزش و پرورش،آموزش عالی،دانشگاهها،فرهنگستان ادب و زبان فارسی و...
طبق آمار رسمی جمعیت بر پایهی آمارهای منتشره از سوی جمهوری ازبکستان، جمعیت این کشور در سال 1997 کما بیش 23 میلیون نفر اعلام شده است."