ملخص الجهاز:
"میپرسد کدام شخص هوشمندی حاضر است دانش خود را به نادانی بفروشد یا کدام بزرگمنشی حاضر است تن به ذلت و خواری دهد و دانش و آزادگی و دین و مروت را بنده در هم و دینار کند؟ قدر یقین آنستکه«میل»در بیان این عقائد نظر به موارد خاصی داشته و یا بر اثر افراط در خوشبینی،جامعه خود را منزه از پستی و دنائت و سقوط و انحطاط اخلاقی میپنداشته،وگر نه در تمام طول تاریخ،افرادی که بر اثر وسوسه و افسون زور و زر و تحت تاثیر جاذبه قدرت از اوج خوشنامی به قعر بدنامی غلطیده و همه ارزشهای اخلاقی و اجتماعی را در راه مقاصد جاهطلبانه و سوداگرانه خوش زیر پا گذاشتهاند معدود نبودهاند،و«میل» اگر کمی واقعبینتر بود بجای اینکه فریفته ظاهر زاهدنمایان شود و آنها را لغزشناپذیر و ثابترای و ثابتقدم قلمداد کند با خواجه شیراز همصدا و همنوا میشد که: و اعظان کاین جلوه در محراب و منبر میکنند چون بخلوت میروند آن کار دیگر میکنند و قول مولوی هم در طول تاریخ مصداق بسار دارد که: از گزافه کی شدند این قوم لنگ فخر را دادند و بخریدند و ننگ در ستایش آزادی همانطور که اشارت رفت شاخصترین و باارزشترین عقیده«میل» همانا آرائی است که در تایید و ستایش آزادی از خامه به نامه آورده است."