ملخص الجهاز:
"از هری هروی صاحب(تهذیب اللغه)متوفی370،صاحب بن عباد طالقانی دانشمند معروف وصاحب کتاب(المحیط)متوفی 385،و ابو نصرجوهری صاحب(تاج اللغه)و(مقایس اللغه)متوفی393،و گروهی دیگر از لغت نویسان تازی ازسرزمین ایران برخاستهاند اما فرهنگ نویسیبرای زبان فارسی دری تقریبا هم زمان با فرهنگنویسی برای زبان تازی به دست ایرانیان آغازشده است: قدیمترین کتابی که در این زمینه هستفرهنگ لغت فرس تألیف ابو منصور علی بن احمداسدی طوسی است که آنرا در حدود سال 458تألیف کرده است.
از آنجا که ابو ریحان در این کتابگذشته از ایرانیان،از احوال و آراء و آدابو رسوم ملل مختلف همچون:هندوان و تازیانو ترکان و دیگر اقوام نیز بحث و گفتگو میکندناگزیر برخی از لغات و اصطلاحات آنان را درکتاب خویش آورده است از قبیل:لغات واصطلاحات سانسکریت و تازی و ترکی و غیره و این خود یکی دیگر از خصوصیات بارز(التفهیم)از لحاظ اطلاع بر سابقۀ ورود این دستهلغات بیگانه در زبان فارسی است."