ملخص الجهاز:
"ولی فکر آزاد فقط به شرطی امکان بروز دارد که آزادی فکر به عنوان یک سنت معتبر اجتماعی پذیرفته شود تا از برکت آن اولا هر محققی مطمئن باشد که د حدودی که نظریاتش به یاری حجتهای عقلی و برهانهای علمی بیان شود از آزار مفتریان ایمن است و ثانیا برخورد آرا و عقاید مخالف میسر باشد.
بدین سان عالم و محقق،صنفی دیگر از«کارمندان دولت»به شمار میآیند،و چون گاه احتمال دارد که دولتیان به جای آنکه نخست رأی آگاهان و صاحبنظران را در باره امری بجویند و بعد بر کاری تصمیم بگیرند اول به مصلحت دید خود تصمیم بگیرند و بعد توجیه علمی آن را از ایشان بخواهند،این خطر در میان است که علم،چاکر قدرت شود و عالم،رضایت مخدوم را بر شناساندن حقیقت رجحان دهد.
آخرین نکته این است که به فرض آنکه همۀ موانعی را که بر شمردیم از سر راه روح علمی بر داریم،عالم و محقق فقط در پرتو شکیبایی و آرامش خاطر میتواند کار خود را درست انجام دهد و تا فرجام آن دنبال کند."