چکیده:
عین القضات همدانی (490-525 هـ.ق) و یوحنا صلیبی (1542-1591م) دو عارف صاحب نام از دو سنت بزرگ معنوی تاریخ بشر یعنی اسلام و مسیحیت اند. مطالعه آثار این دو همانندی های چشمگیری را نشان می دهد، همچون عشق الهی، مرگ عارفانه، وحدت یا اتحاد، ضرورت تجرد، لزوم ارشاد پیر و اقتدا به مسیح. از این میان آنچه در مقایسه عرفان یوحنا و عین القضات شایان توجه بسیار است، مسئله فنا و مرگ معنوی است. در تبیین رویکرد عین القضات و یوحنا به مسئله فنا و بقا عناصر و آموزه های نسبتا مشترکی به چشم می خورد، از جمله لزوم پیروی از پیر که در ادبیات عرفانی یوحنا از آن به اقتدای به مسیح و در ادبیات صوفیانه عین القضات به خدمت پیر یا خدمت کفش تعبیر می شود. از این منظر می توان رابطه سالک مسیحی با مسیح را با رابطه مرید و مراد در عرفان عین القضات مقایسه کرد. این موضوع مقتضیاتی همچون فنا در خود، ضرورت تجرد و ترک اختیار و ترک تعلق و تولد ثانی دارد که در این مقاله به بررسی آنها می پردازیم.
'Ayn al-Quzat Hamadani(1098-1131) and John of theCross(1542-1591) are two great representatives of Islamic Sufism and Christian Mysticism. There are many similar concepts in their works، such as the divine love، spiritual or mystical death، and union with God، necessity of celibacy، guidance by Pir and the imitation of Christ. Comparison of self-annihilation and spiritual death among them is very important. John's approach to annihilation has much in common with 'Ayn al-Quzat's approach to fana and baqa. They both emphasize in the necessity of following of authoritative figures and holy men، that John explains it as "the imitation of Christ" and 'Ayn al-Quzat explains it as "khedmat pir". From this perspective، relationship between Christ and monk can be compared with relationship between pir and sufi disciple. In connection with this subject issues such as fana and self-annihilation، spiritual or mystical death، union with God and necessity of celibacy are studied.