خلاصه ماشینی:
در بحثهای گذشته هدف ما از دستیابی به مدل عنوان گردید،یعنی بتوانیم براساس این مدل برنامهای برای اداره امور در سطوح مختلف ارائه (به تصویر صفحه مراجعه شود) *نظام مورد تعریف ما(در مدلسازی)دارای ساختار و توسعه است و هر عضو آن نیز دارای نسبت تاثیر و کارایی است.
یعنی وقتی میگوئیم ظرفیت،جهت،عاملیت بعنوان اوصاف توسعه موردنظر هستند،هرکدام از این وصفها با مبنای تعاریف(نظام ولایت) هماهنگ است،و یا به هنگام تبیین اوصاف ساختاری باید ملاحظه نمود که با این مبنا هماهنگ باشد و اگر دقت نمائیم دیده میشود که محور،متصرف و تابع در مفهوم خود،مفهوم نظام را دربرداشته بگونهای که منعکسکننده همان حد اقل است و همچنین اگر بخواهیم اوصاف کارائی را تعریف کنیم،میگوئیم هماهنگی،زمینه و وسیله یعنی نقش یکی هماهنگی است و دیگری ساختن زمینه هماهنگی و آخری بوجود آوردن وسیله هماهنگی،اگر این سه مفهوم را ملاحظه کنیم دیده میشود که در نفس خود آن مفهوم،حد اولیه(نظام ولایت)وجود دارد.
گفته شد که فاعلیت،اصل در توسعه و ساختار و نظام فاعلیت است،اولین اوصاف توسعهای که برای نظام تعریف شد ظرفیت،جهت و عاملیت است و اولین اوصاف ساختاری آن محور،متصرف و تابع میباشد و بالاخره اولین اوصاف کارائی،هماهنگی،زمینه و وسیله است و در واقع با بیان این سه مجموعه از اوصاف،اولین کثرت پیدا میشود و در توسعه این کثرت،به موارد دیگری میرسیم که اجزاء یک کل هستند و در هم تنیدهاند که از ضرب اوصاف کثرت اول در یکدیگر پیدا میشوند.
برای تبیین این بحث،نظام اجتماعی را بعنوان مثال مورد بررسی قرار میدهیم و با توصیف هریک از عوامل این نظام به تشریح آن پرداخته میشود: به مجموعه فاعلیتهائی که«گسترش هماهنگی»را در نظام ایجاد نماید«ولایت»اطلاق میگردد که بعنوان اصل در وحدت نظام است.