خلاصه ماشینی:
"چنین نبود که دیگر کشورهای آن روز جهان، وضعی بسیار بهتر داشته باشند،بلکه کشورهای شناخته شده آن روز جهان نیز دچار انواع دیگری از نابسامانیها و مشکلات بودند.
بر همه این مشکلات،بار مشکلات فکری نیز سنگینی میکرد و اختلافهای عقیدهای-چنانکه یا شد-به شدت تأثیر بد خود را نشان میداد.
در چنین روزگاری که بشریت دچار سهمگینترین بحرانها بود،و زندگی به صورت جهنمی درآمده بود از ستم، اختلاف،قتل،غارت،تجاوز،حقکشی، بیایمانی و سخیفاندیشی،و جهان چون زورقی بیبادبان بر سر امواج خطرناک اقیانوس طوفانی تاریخ، از سویی به سویی میافتاد،اگر از گردابی برون میآمد،به گردابی دیگر فرومیرفت،مردی در دل کوههای مکه،خدا را عبادت میکرد و به سرنوشت تاریخ،انسانیت و ارزشهای والا میاندیشید.
پیامبر که رهبری همه جانبه بود و دینش تنها جنبه موعظه و اخلاق فردی نداشت، و با سستی و قبول تجاوز مخالف بود، نمیتوانست قبول کند جماعتی به جرم این که مسلمان شدهاند و خدای یکتا را میپرستند طعمه شمشیر دیگران شوند،به مسلمانان رشید فرمان دفاع داد.
از این جا بود که حرکتهای نظامی اسلامی دوران حیات پیامبر-که جنبه احقاق حق و دفاع داشت-آغاز شد.
انسانهای مومن ساخته شده به دست او نیز برای ساختن جامعه صحیح و نشر اسلام به این سو و آن سو به پا خاستند.
قرآن میخواهد که مردم عناصر اصلی فکر را از تجربه جهان و کاینات حسی برداند،اما در این مرحله-که خالی از روحانیت و بعد متعالی است و در واقع، ناقص است-درنگ نکنند،به بعد دیگر هستی،یعنی جهان فراتر از حس و قوای بسیار محدود حس نیز روی آورند و آن را بشناسند و باور دارند."