ملخص الجهاز:
"بعضی نیز قابل به تفکیک بین تشیع سیاسی و عقیدتی و تشیعبه عنوان حزب و فرقه شدهاند و میگویند تشیع عقیدتی دارای قدمتزمانی بیشتری از تشیع سیاسی است و قوام آن بر مبنای اعتقاد به امامتعلی(ع)و این که این امامت از طرف خدا واجب شده است بوده اماتشیع سیاسی و یا دوستی و پیروی از حضرت علی(ع)در سقیفه آشکارگشته و پس از کشته شدن عثمان هنگامی که مسلمانانها با آن حضرتبیعت کردند به اوج خود رسید،در نهایت شیعه علی(ع)به صورت یکفرقه دینی به گونهای که بعدها معروف گشت پس از حادثه کربلا پیداشد.
دوم:توجیه دیگر موضع منفی این است که آن حضرت دعوت خود رااز دریچه مصالح شخصی مینگرد و حفظ اسلام فقط در زمان حیاتشبرایش اهمیت دارد از این رهگذر آینده دعوتش برای او مهم نیست.
زیرا اگر حضرت نظر داشت که نظام شورائی جایگزیناو گردد لازم بود،اولا دعوت کنندگان به اسلام را نسبت به این مسئله(به تصویر صفحه مراجعه شود)آگاه کند و حدود و جزئیاتش را بیان کند و جامعه اسلامی را از نظر روحیو فکری برای پذیرش آن آماده کند.
از دیدگاهاهل سنت،تصوف با تشیع مشابهتهایی دارد و حتی ابعادی از آن را درخود جذب کرده است،تا حدی که ابن خلدون(808-872 ق)میگوید:«رسوخ نظریات شیعی در دیدگاههای دینی تصوف آنچنان ژرف بوده کهصوفیان کار خود را بر مبنای خرقه انجام میدهند؛چرا که امام علی،حسنبصری را چنین خرقهای پوشاند و از او خواست تا رسما به طریق عرفا بپیوندد»از دید صوفیان،این سنت را که پایه گذارش امام علی بود،جنید ادامه داد؛ولی از دیدگاه شیعی،تشیع ریشه و اساس چیزی است که بعدها تصوف نامگرفت."