ملخص الجهاز:
"از دیدگاهاهل سنت،تصوف با تشیع مشابهتهایی دارد و حتی ابعادی از آن را درخود جذب کرده است،تا حدی که ابن خلدون(808-872 ق)میگوید:«رسوخ نظریات شیعی در دیدگاههای دینی تصوف آنچنان ژرف بوده کهصوفیان کار خود را بر مبنای خرقه انجام میدهند؛چرا که امام علی،حسنبصری را چنین خرقهای پوشاند و از او خواست تا رسما به طریق عرفا بپیوندد»از دید صوفیان،این سنت را که پایه گذارش امام علی بود،جنید ادامه داد؛ولی از دیدگاه شیعی،تشیع ریشه و اساس چیزی است که بعدها تصوف نامگرفت.
درستاست که میتوان عناصر شیعی را حتی در دوره زندگی پیامبر اسلام مشاهده کردو نیز تشیع و تسنن هر دو در اصول وحی اسلامی ریشه دارند،اما این دو دستگیهاو اختلافات سفت و سخت در دورههای اولیه وجود نداشت.
در واقع،میتوان گفت که تشیع حتی در جنبۀ ظاهری خود به سمت مقامات عرفانی پیامبر وامامان جهت داده شده که هدف حیات معنوی تصوف نیز به شمار میآید.
به هر حال،مطابق نظرشیعه،پیامبر اسلام مانند سایر پیامبران بزرگ پیش از خود،افزون بر قدرتنبوت و رسالت،قدرت ولایت نیز داشته که این قدرت به امام علی و حضرتفاطمه و از طریق آنها به همه امامان منتقل شده است.
البته میان تشیع و تصوف در این که قدرت ولایت چگونه و از طریق چهکس یا کسانی عمل میکند و در این که«خاتم»ولایت کیست،اختلافوجود دارد؛ولی مشابهت میان شیعیان و صوفیانی که به این نظریهپرداختهاند،شگفتانگیز است و مستقیما از این واقعیت ناشی میشود کههر دو در عرفان اسلامی به معنای دقیق کلمه که چیزی جز ولایت یا ولایت(به همان معنایی که پیشتر گفتیم)نیست،به هم میپیوندند."